Lịch sử hình thành và phát triển của Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ gắn liền với những lần chia tách, sáp nhập đơn vị hành chính giữa Cần Thơ – Sóc Trăng – Hậu Giang.
Sau ngày Miền Nam hoàn toàn giải phóng, nhằm kiện toàn hệ thống cơ quan tư pháp tại các tỉnh phía Nam, ngày 16 tháng 4 năm 1976, đồng chí Trương Như Tảng - Bộ trưởng Bộ Tư pháp Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ký ban hành Nghị định số 07-BTP/NĐ thành lập Tòa án nhân dân các tỉnh phía Nam, trong đó có Tòa án nhân dân tỉnh Hậu Giang - tiền thân của Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ ngày nay.
Năm 1992, thực hiện Nghị quyết của Quốc hội khóa IX về việc chia tách tỉnh Hậu Giang thành 02 tỉnh Cần Thơ và Sóc Trăng, theo đó Tòa án nhân dân tỉnh Hậu Giang được chia thành Tòa án nhân dân tỉnh Cần Thơ và Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng. Thời điểm mới chia tách Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Cần Thơ có 106 biên chế với 40 Thẩm phán, cơ sở vật chất còn nhiều khó khăn, thiếu thốn. Tuy nhiên, với tinh thần đoàn kết, trách nhiệm và quyết tâm cao, Tòa án nhân dân tỉnh Cần Thơ đã kịp thời xét xử nhiều vụ án đặc biệt nghiêm trọng liên quan đến các tổ chức phản động, các băng nhóm tội phạm nguy hiểm, các vụ cướp tàu vượt biên cùng nhiều loại án khác, góp phần quan trọng trong việc bảo vệ chính quyền cách mạng, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn.
Đến cuối năm 2003, Quốc hội khóa XI ban hành Nghị quyết về việc chia tách tỉnh Cần Thơ để thành lập mới tỉnh Hậu Giang và thành phố Cần Thơ trực thuộc Trung ương. Theo đó, tổ chức bộ máy của Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ tiếp tục có sự thay đổi. Trong điều kiện ban đầu còn nhiều khó khăn, Tòa án nhân dân hai cấp thành phố Cần Thơ chỉ có 100 biên chế với 29 Thẩm phán, nhiều đơn vị chưa có trụ sở làm việc ổn định. Trải qua hơn 20 năm xây dựng và phát triển, tổ chức bộ máy của Tòa án nhân dân hai cấp thành phố từng bước được kiện toàn, biên chế được bổ sung, cơ bản khắc phục tình trạng thiếu Thẩm phán kéo dài, đặc biệt ở cấp huyện. Chất lượng xét xử không ngừng nâng cao, công tác xét xử án hình sự đảm bảo đúng người, đúng tội, đúng quy định pháp luật, không có trường hợp kết án oan người vô tội hoặc bỏ lọt tội phạm; các vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình, hành chính, lao động và kinh doanh thương mại được giải quyết kịp thời, đúng pháp luật; công tác hòa giải, đối thoại tiếp tục được chú trọng, góp phần giải quyết hiệu quả các tranh chấp, hạn chế phát sinh khiếu kiện, giữ gìn sự đoàn kết trong Nhân dân và đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Cần Thơ.
Ngày 01 tháng 7 năm 2025, thực hiện Nghị quyết 81/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ được thành lập trên cơ sở hợp nhất Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ, Tòa án nhân dân tỉnh Sóc Trăng và Tòa án nhân dân tỉnh Hậu Giang; sau hợp nhất, Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ có 14 Tòa án nhân dân khu vực trực thuộc với gần 500 biên chế. Trải qua nửa thế kỷ xây dựng và phát triển, dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, các thế hệ cán bộ, công chức, người lao động của Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ luôn phát huy truyền thống đoàn kết, bản lĩnh, trách nhiệm và đổi mới. Tập thể đơn vị ngày nay không ngừng hoàn thiện tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng xét xử, đẩy mạnh cải cách tư pháp, xây dựng đội ngũ Thẩm phán, công chức trong sạch, vững mạnh, thực hiện tốt phương châm: “Phụng công - Thủ pháp - Chí công - Vô tư”, xứng đáng với niềm tin của Đảng, Nhà nước và Nhân dân; góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, phục vụ hiệu quả sự nghiệp xây dựng và phát triển thành phố Cần Thơ trong giai đoạn mới./.
Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ
